درسنامه آموزشی علوم تجربی کلاس سوم

بچّه‌ها در کلاس در حال گفت‌وگو درباره‌ی تاریکی بودند.

رضا گفت:
- وقتی به مسافرت می‌رفتیم، در مسیر از داخلِ یک تونلِ خیلی تاریک رد شدیم.

آرش گفت:
- من یک بار با پدرم به یک غار رفته بودم. داخل غار خیلی تاریک بود و ما به سختی همدیگر را می‌دیدیم.

معلّم گفت:
- آیا تا حالا در جایی بوده‌اید که کاملاً تاریک باشد و نتوانید هیچ چیزی ببینید؟ 

منبع نور

برای دیدن اجسام، نور لازم است. نور را اجسامی که به آن‌ها منبع نور می‌گویند، تولید می‌کنند. در زیر تصویر چند منبع نور می‌بینید. شما چه منبع‌های نوری دیگری را می‌شناسید؟
چراغ ماشین‌ها، چراغ تیرهای برق، نور صفحه‌ی تلویزیون و گوشی، نور آتش بخاری

نوری که از منبع نور منتشر می‌شود، به صورت مستقیم و در جهت‌های مختلف حرکت می‌کند. تصویر زیر انتشار نور خورشید را به صورت مستقیم نشان می‌دهد.

بازتابش نور

این دانش‌آموزان با آینه، نور خورشید را بر روی جاهای مختلف می‌اندازند. شما هم این کار را با دوستانتان انجام دهید. چه چیزی مشاهده می‌کنید؟ آینه را کمی در دست خود بچرخانید و با دوستانتان درباره‌ی مشاهدات خود گفت‌وگو کنید.
نور خورشید را می‌توان با حرکت دادن آینه به جاهای مختلف تاباند و وقتی نور بازتابش شد به آینده‌ی دوم می‌تابد توسط آینه‌ی دوم هم می‌توان آن را بازتابش داد.

وقتی نور خورشید به آینه می‌تابد از آن بر می‌گردد. به این پدیده، بازتابش نور گفته می‌شود.
آیا شما اجسام دیگری می‌شناسید که بتوانند مثل آینه نور را بازتاب دهند؟ آب ساکن، طلا، شیشه، ورق صاف آلومینیوم

بازتابش نور از سطح آب، سبب ایجاد تصویرهای زیبا در پیرامون ما می‌شود.

ما چگونه اجسام را می‌بینیم؟

وقتی به اجسام نور می‌تابد، اجسام نور را بازتاب می‌کنند. وقتی نور بازتاب شده به چشم ما می‌رسد، می‌توانیم آن جسم را ببینیم. شکل زیر بازتاب نور از روی گلبرگ‌ها و رسیدن نور به چشم و دیدن گلبرگ‌ها را نشان می‌دهد.

آینه‌ها و ویژگی‌های آن‌ها

هر چیزی که بتواند نور را به‌طور منظّم بازتاب دهد، مانند آینه عمل می‌کند. آینه‌های معمولی را که در خانه‌ها استفاده می‌کنیم، آینه‌ی تخت می‌نامند.

همه‌ی آینه‌ها تخت نیستند. بعضی آینه‌ها فرورفته و بعضی برآمده‌اند.

کاربرد آینه‌ها

آینه‌ها کاربردهای مختلفی دارند. برخی از آن‌ها در شکل‌های زیر نشان داده شده است. با دوستان خود درباره‌ی هر یک از آن‌ها گفت‌‌وگو کنید و بگویید چه کاربردهای دیگری از آینه‌ها به نظرتان می‌آید؟

• آینه‌ی برآمده: تصویر را کوچک‌تر و گسترده‌تر نشان می‌دهد تا اطراف را بهتر ببینیم.
کاربردهای دیگر: آینه‌ی فروشگاه‌ها برای دیدن همه‌ی قسمت‌ها، آینه در پارکینگ‌ها.

• آینه‌ی تخت: تصویر را همان‌طور که هست نشان می‌دهد، نه بزرگ‌تر و نه کوچک‌تر.
کاربردهای دیگر: آینه در اتاق لباس، آینه‌ی آسانسور، آینه برای تمرین حرکات ورزشی.

• آینه‌ی فرورفته: تصویر را بزرگ‌تر نشان می‌دهد تا جزئیات بهتر دیده شوند.
کاربردهای دیگر: آینه‌ی اصلاح مردان، آینه‌ی آرایش، آینه در تلسکوپ‌ها.